Luide muziek - Braakland/Zhebilding en de figuranten Auteur: Liv Laveyne

di 13/09/2011 - 13:52 Liv Laveyne ‘Waar was jij op 9/11?’ “Ik keek naar tekenfilms op de televisie toen de uitzending onderbroken werd voor dat nieuws, ik ben blijven kijken in de hoop dat de tekenfilmpjes zouden terugkomen,” zegt een puberende Figurant. Toen kind. ‘Luide muziek’ plaatst alles in een persoonlijk perspectief. Dat is de sterkte en de zwakte van deze voorstelling.

recensie theater podium theater braakland zhebilding leuven luide muziek de figuranten muziektheater adriaan van aken els theunis stijn deville recensie liv laveyne

Tromgeroffel en trompetgeschal voor Braakland/ZheBilding (BZB) want het Leuvense muziektheatergezelschap rijgt tegenwoordig de prijzen aaneen: twee Taalunie Toneelschrijfprijzen (voor ‘Lied’ en ‘Hitler is dood’), een benoeming tot stadstheatergezelschap van Leuven, de Cultuurprijs van de KULeuven en onlangs misschien wel de meest prestigieuze van al: de Vlaamse Cultuurprijs voor Podiumkunsten. 

Wij voeren een gelijkekansenbeleid voor muziek en tekst

Braakland/ZheBilding (BZB) is dit jaar de laureaaut van de Vlaamse Cultuurprijs voor Podiumkunsten. Niet slecht voor een gezelschap uit Leuven dat een heel eigen koers vaart. Een gesprek met de drie artistieke leiders: Adriaan Van Aken, Els Theunis en Stijn Devillé.

Tromgeroffel was er dit weekend ook bij de opening van het OPEK-gebouw, het tot kunsthuis omgebouwde voormalig douanedepot aan de Leuvense Vaartkom, waar BZB samen met zes andere cultuurorganisaties zijn intrek neemt. Er werden geen rode lintjes doorgeknipt, wel werd aan het talrijk opgekomen publiek gevraagd om OPEK luid trommelend in te huldigen op olievaten en wastobbes allerlei.
En er was nog meer lawijt: opener van de grote theaterzaal was immers de voorstelling ‘Luide Muziek’, een bijzondere samenwerking tussen BZB en het sociaalartistieke gezelschap De Figuranten uit het West-Vlaamse Menen. Aan de ingang werden oordopjes uitgedeeld. Maar dat bleek helaas niet nodig. Ook zonder dreigden we (af en toe) in te dommelen.
 

Persoonlijke fascinaties

Was het dan één grandioos fiasco? Dat zeker niet. Het concept bood best veel mogelijkheden. Adriaan Van Aken, die samen met zijn Braakland-collega Stijn Devillé de voorstelling regisseerde, kwam op het idee na het sublieme ‘Dansen drinken betalen’, een stuk uit 2005 waarin actrice Sara Vertongen op grandioze wijze een spoken word performance bracht over het ronddwalen in de grote stad. De boost dat een luid muziekfragment toen gaf op de scène en de impact die dat had bij het publiek, deden bij Van Aken een lichtje branden: wat als je vanuit dat gevoel een hele voorstelling zou maken?
Van Aken combineerde dat met een andere fascinatie van hem: interviewvragen. Door de jaren heen heeft hij ondertussen een lijst van driehonderd interessante vragen aangelegd. Niet zelden bijzonder in hun banaliteit, zoals ‘hoe drink je liefst je koffie en wat denk je dat dat zegt over jouw persoonlijkheid?’ Maar ook : ‘stel dat je drie kogels hebt, wie zou je dan vermoorden en waarom?’ Of: ‘stel dat je geheugen gewist wordt en je mag één herinnering bewaren, welke zou dat dan zijn?’ Ouders, kinderen, geuren ook (van strijk op zondagochtend) blijken de meest voorkomende zaken als we het over herinneren hebben. Dat én muziek natuurlijk. ‘Welke muziek blijft jou bij?” Nirvana, ‘De Zomer’ van Vivaldi. The Dire Straits fluistert één, beschaamd.
 

Spoken word concert

De scène staat bomvol, met zeventien spelers en muzikanten, microstandaards, versterkers, effectpedalen, gitaren en drum. De drive is die van een spoken word concert (met Rudy Trouvé als subtiele dirigent) en daar knelt al meteen het schoentje: lang niet alle amateurspelers van De Figuranten zijn behept met het vermogen om daarmee om te gaan. Het is dan ook geen sinecure – en de reden dat BZB zo’n bijzonder muziektheatergezelschap is - muziek en woord die de dialoog aangaan, op elkaar repliceren, communiceren. Toch siert het De figuranten – die gekend staan voor hun radicale bewerkingen van toneelklassiekers – dat ze zichzelf uitdagen door hier met een heel andere inhoud en vorm aan de slag te gaan. Het blijft echter te gekunsteld.
Frappanter is evenwel dat ook een professionele speelster als Sara Vertongen verslenst tot grijze figuur in de massa (en nog meer zonde is dat ze een goed halfuur op de grond ligt niets te doen). Alleen muzikant Ephraïm Cielen laat heel even de spirit zien waar dit spoken word concert te weinig van heeft.
 

Eentonig

Tweede heikele punt naast het spel is de eentonigheid die op den duur in de voorstelling sluipt. Muzikaal is er al bij al weinig variatie en de vele vragen leiden niet altijd tot de meest boeiende antwoorden. De dramatische opbouw (uitgezonderd een rookpauze in het midden) is ver zoek, al genereert dat ook wel een bijzonder effect: de vragen doen je gedachten uitwaaieren naar je eigen hoogstpersoonlijke herinneringen. ‘Waar was jij op 9/11?’ “Ik keek naar tekenfilms op de televisie toen de uitzending onderbroken werd voor dat nieuws, ik ben blijven kijken in de hoop dat de tekenfilmpjes zouden terugkomen,” zegt een puberende Figurant. Toen kind. ‘Luide muziek’ plaatst alles in een persoonlijk perspectief. Dat is de sterkte en de zwakte van deze voorstelling.

Liv Laveyne

[Luide Muziek, BRAAKLAND/ZHEBILDING EN DE FIGURANTEN, 23 en 24 september in Menen; 15 oktober in Diksmuide.]