'Der Rosenkavalier' van Richard Strauss

vod
do 12/12/2013 - 13:25 Video update: do 12/12/2013 - 19:25 In de Vlaamse Opera kan u tijdens de eindjaarsperiode naar 'Der Rosenkavalier' van Richard Strauss gaan kijken. De regisseur is een Hollywoodster, tweevoudig Oscarwinnaar Christoph Waltz.

Der Rosenkavalier’ van Richard Strauss dateert van1911. Vlak voor de eerste wereldoorlog. Het is een conservatieve opera. Hij kwam uit de pen van Richard Strauss. Een componist die jaren voordien de muziekwereld succesvol bestookte met de meest intense en schrikwekkende geluiden in zijn opera’s ‘Salomé’ en ‘Elektra’. Opera’s die de grenzen van het menselijke bevattingsvermogen verkennen en zelfs overschrijden. Maar ook muzikaal gaat de opera verder dan gebruikelijk was. De taal is expressionistisch, Strauss heeft de neiging om de vaste toonaard als basis te verlaten. Er zijn in die opera’s momenten van complete tonale chaos. Een manier van componeren die onvermijdelijk heeft geleid tot de atonaliteit en dodecafonie van Schönberg en co. Maar Strauss heeft dat niet zelf gedaan, hij moet geschrokken zijn van de doos van Pandora die dreigde te openen. En met ‘Der Rosenkavalier’ keert hij terug tot de veilige, vertrouwde wereld van de tonaliteit. Een vorm van restauratie.


Voor zijn onderwerp keren Strauss en vooral zijn tekstschrijver Hugo von Hofmannsthal terug van de schrikwekkende mytische wereld naar een zekere wereld. Die van het Oostenrijk van Maria Theresia, de pruikentijd. Een knusse wereld met een duidelijke sociale hiërarchie. Maar librettist Hugo von Hofmannsthal was wel zo perfide om de opera vol te steken met sociale kritiek en kritiek op de schijnheiligheid. 1911 is tenslotte ook de periode van de Weense (want daar speelt zich alles af) Secession. De anti-burgerlijke, artistieke beweging rond Gustav Klimt en Joseph Hoffmann en anderen. En ook Adolf Loos. De architect die het brave Wenen choqueerde door gebouwen neer te zetten zonder versiering. Rechttoe rechtaan.


In die context kun je ‘der Rosenkavalier’ beschouwen als een meditatie over een aflopend tijdperk. Een laatste stuiptrekking van de belle époque vóór de oorlog genadeloos zal losbarsten. Op een zelfde manier zoals de Marschallin treurt over haar voorbije jeugd. De algemene sfeer die na de opera blijft hangen, is die van melancholie. Milde treurnis in een wereld die nooit zal terugkomen.


Richard Strauss is ook bij uitstek de componist voor de vrouwenstem. Hij heeft als geen ander vrouwenstemmen zo mooi samengebracht dat hun harmonie uit een andere en hogere wereld lijkt te komen. ‘Der Rosenkavalier’ is dan ook een vrouwenopera. De vrouwen trekken aan de touwtjes van het verhaal en krijgen de mooiste partijen. En zoals gezegd, ze zorgen voor een paradijselijk mooi geluid.

Cobra.be wilde vooraf met regisseur Christoph Waltz spreken. Hij is een tweevoudige Oscarwinnaar, fetishacteur van Quentin Tarantino. Een acteur uit Wenen die als kind voorstellingen vanop de uil in de Weense Staatsopera volgde, die nu in Antwerpen als operaregisseur debuteert. Maar die wilde niet voor de camera’s praten. We mochten evenmin repetities bijwonen. De man vreest blijkbaar dat we voorlopige onvolkomenheden in zijn regie zouden verspreiden. Wel mochten we gebruik maken van goedgekeurde beelden die de Vlaamse Opera zelf opnam. Christoph Waltz wil alles onder controle houden. Hij wil blijven werken tot hij 100% zeker is dat het goed is.
 

'Der Rosenkavalier' van Richard Strauss

In de Vlaamse Opera kan u tijdens de eindjaarsperiode naar 'Der Rosenkavalier' van Richard Strauss gaan.

Wij spraken voor de generale repetitie met de twee leading ladies van deze opera, met de melancholische Feldmarschallin, de Zweedse sopraan Maria Bengtsson en met de jonge spring-in-t-veld Octavian, de Duits-Griekse mezzo Stella Doufexis.

[‘Der Rosenkavalier’ van Richard Strauss en Hugo von Hofmannsthal, in Antwerpen van zondag 15 december tot 28 december. In Gent van 9 januari tot 19 januari]