‘Tragedy of a friendship’

vod
wo 15/05/2013 - 12:18 Jan Fabre en Stefan Hertmans werkten samen om het hele oeuvre van Wagner te evoceren, tegen de achtergrond van het wederzijdse respect en haat tussen de componist en de filosoof.

In het kader van het Wagnerjaar en Opera XXI creëert de Vlaamse Opera vanavond ‘Tragedy of a friendship’. Muziektheater, een samwerking van Jan Fabre die voor de beelden zorgt en Stefan Hertmans voor de woorden. De voorstelling laat ons als een diavoorstelling de dertien titels van Richard Wagner passeren. We krijgen geen korte inhouden, iedere opera wordt een icoon, een beeld: de zwaan (Lohengrin en Parsifal) , het zwaard (de Ring), het schip en het zeil (Der fliegende Holländer en Tristan und Isolde). Allemaal Wagneriaanse iconen.

Maar misschien belangrijker, in de tussenspelen krijgen we een evocatie van de stormachtige relatie tussn de componist Wagner die zich een groot theoreticus achtte en de filosoof Friedrich Nietzsche die liefhebberde in muziek. Ze waren elkaars tegengestelde en vulden mekaar wonderwel aan. De twee mannen hadden een diepe achting voor mekaar. Maar dat bleef niet zo. De vriendschap sloeg om in een haat. Waarbij Nietzsche moest erkennen dat het woord het moest afleggen tegen het overweldigende, het allesoverstemmende van de muziek van Wagner. Alsof een man die de zee inloopt en vaste grond onder zijn voeten voelt wegzakken. Hij wordt overgeleverd aan de zee, hij moet zwemmen.
Op een minder agressief en minder dramatisch niveau verloopt de samenwerking tussen de dichter-filosoof Stefan Hertmans en de beeldenmaker jan Fabre. Het gaat om telkens een andere relatie tussen denken en doen. Terwijl deze twee activiteiten mekaar nodig hebben om resultaat te verkrijgen.


Een kritische benadering van Wagner is een constante in de theaterproductie van Jan Fabre. Al van bij het begin, in diens eerste stukken danste de jonge Vandkeybus op Tristan. In de Muntproductie van ‘Tannhäuser’ stapte Fabre evenmin mee in het breed romantisch dweperig gevoel. De dertien titles van Wagner (Die Feen, Das Liebesverbot, Rienzi, der fliegende Holländer, Tannhäuser, Lohengrin, Das Rheingold, Die Walküre, Siegried, Götterdämmering, Tristan und Isolde, Miestersinger von Nürnberg en Parsifal) vormen een soort elastische boog waarbij de spanning tussen seksuele drift en ascese groeit om ten slotte bij Parsifal weer gaan liggen is.


Het blijft een muziektheatervoorstelling. De Duitse componist Moritz Eggert maakte een partituur als een soort deken. Een muzikale ruimte waarbinnen de scènes mekaar kunnen opvolgen. Hij maakt gebruik van elektronische en akoestische elementen. Waarbij soms verdwaalde Leitmotiven opduiken. Er staan twee zangers op het podium: Lies Vandewege en Hans Peter Janssen en er is tekst.

Er is nog een historisch niveau in de voorstelling. Op het scherm krijgen we beelden van historische Wagnerinterpretaties uit de jaren twintig-dertig. Het geheel oogt als een bijna klassieke Fabrevoorstelling. Esthetisch, stabiel, iconisch.

[‘Tragedy of a friendship’ a hommage to Richard Wagner. Jan Fabre, Stefan Hertmans, Moritz Eggert. Vlaamse Opera

Antwerpen 15, 17, 18 en 19/5]

Gent 23, 24 en 25/5]