Of het nu om staatshelden, heiligen, martelaren of volkshelden gaat, het heldenstatuut blijft tot de verbeelding spreken. Deze erfgoeddag brengt bekende en vergeten helden op de voorgrond, op zoek naar de waarheid achter de vele legendes. Het is meteen ook een uitgelezen moment om de helden van het erfgoed naar voor te schuiven en hun inspanningen om het cultureel erfgoed te bewaren en ontsluiten, zichtbaar te maken.

Een van deze helden is de Schaarbeekse Pogge. Pierre De Cruyer, alias Pogge, vestigde zich in 1853 met zijn vrouw in het toen nog landelijke Schaarbeek. Door zijn kleine gestalte, een ‘poechenelleke’, werd hij Pogge genoemd. Hij stond gekend als filantroop die in de Schaarbeekse cafés probeerde te bemiddelen tussen ruziënde buurtbewoners. Met zijn lijfspreuk “Alles es just” besloot hij telkens zijn oordeel. Dit maakte hem tot een levende legende die met de oprichting van Vrienden van Pogge in 1875 kracht werd bijgezet.

Phillip Debroe, fotograaf en folkloreliefhebber, ontdekte de legende van Pogge toen hij een authentiek café zocht om zijn verjaardagsfeest te houden. Hij bedacht 'Alles es just', om Pogge op Erfgoeddag nieuw leven in te blazen.

Verschillende geleide wandelingen brengen de bezoeker langs café ‘Les Trois Rois’, dat volhangt met foto’s en artikels die verwijzen naar het volksleven van het toenmalige Schaarbeek en naar de kleine held. De wandeling loopt ook langs Zaal Vermeulen, langs het Neptunium en de Espace Vogler.

Deze vier locaties wekken het Schaarbeekse volksleven van de 19de eeuw weer tot leven. Met een folklorestoet, met fanfare en majoretten, de reuzen van Schaarbeek en een tentoonstellingscircuit met verschillende aspecten van het volksleven. Zo wordt de legende van Pogge niet vergeten, een held die symbool staat voor rechtvaardigheid en gelijkheid.

[Alles is just. In de sporen van Pogge in Schaarbeek. Zondag 22 april tussen 15 en 18 u]

Jan de Lichte was in de 18de eeuw in het land van Aalst een berucht figuur: armoezaaier en deserteur, maar vooral hoofd van een dievenbende. Hij werd met zijn companen ('menigvuldige Moordenaeren, Dieven, Vagebonden ende andere Quaetdoenders') tijdens een massaproces in 1748 veroordeeld en daarna geëxecuteerd, meer bepaald geradbraakt, op de Grote Markt van Aalst. Dat was de zwaarste manier van terechtstellen; het kon uren en dagen duren voor je stierf.

Maar was Jan de Lichte een ordinaire boef, of een soort Robin Hood, die van de rijken stal om aan de armen te geven?

Louis Paul Boon maakte een anti-held van hem in zijn boek 'De bende van Jan de Lichte'. En Aalst brengt een eresaluut met een spektakel op de Grote Markt, uiteraard in het feestjaar 2012, waarin Boon 100 jaar zou geworden zijn. 

Het is niet louter een historische evocatie. Ook de link met het heden wordt gelegd. Boon geeft commentaar, Jan de Lichte schiet met een machinegeweer en een voetbalwedstrijd eindigt met rellen... Advocaten Jef Vermassen en Sven Mary nemen natuurlijk de verdediging van Jan de Lichte op zich. Het spektakel is geschreven en geregisseerd door Anton Cogen en Gunnar Callebaut. Koen Vijverman speelt Jan de Lichte en er doen allerlei lokale verenigingen mee. 

[Jan de Lichte, boef of held? Zondag 22 april om 15u op de Grote Markt van Aalst. Gratis]

Naast deze helden komen er nog talloze andere aan bod op Erfgoeddag. Meer dan 800 activiteiten worden aan het publiek aangeboden door meer dan 500 organisaties. Het hele programma vindt u hier.