'Een blauwe golf aan de kust' – zo heette de bundel ‘jazzherinneringen’ van Henk Romijn Meijer die in 1986 bij Meulenhoff verscheen. Het boekje bevatte één ‘politiek’ gedicht naar aanleiding van de dood van Sovjetleider Andropov van wie beweerd werd dat hij een jazzliefhebber was en dus een boven alle verdenking verheven lotgenoot. Maar dat viel bij nader inzien een beetje tegen: de muziek waarvan Andropov had gehouden was toch maar zo-en-zo-jazz geweest.

Voorts bevatte de bundel vierentwintig mooie stukken over jazz: van de allereerste 78-toeren jazzplaat met Mildred Bailey’s Gulf Coast Blues, waaraan de titel van de bundel was ontleend, tot de herinneringen aan Coltrane, Cannonball Adderley, Miles Davis en veel anderen die de anglist Henk Romijn Meijer van dichtbij meemaakte toen hij in 1962 – ’63 studeerde in New Haven en San Francisco.

Evenveel hartverheffende als ontgoochelende ontdekkingen en ontmoetingen in het Amerika van de jazz. En natuurlijk ook het een en ander over de jazz in Nederland en over het jazzleven in Frankrijk waar hij sedert 1964 geregeld en in 2005 definitief gaat wonen tot aan z’n dood in februari 2008.

Uitgever Meulenhoff had zo te zien z’n best gedaan om voor de uitgave van het boekje kosten en moeite enigszins te sparen: de banaalst denkbare typografie, met in sombere grijzen slordig afgedrukte zwartwit illustraties. En in 2007 stuurde de auteur mij een exemplaar waarin hij eigenhandig met potlood een indrukwekkend aantal drukfouten had verbeterd. Het lot wellicht van een boek waarvan met vrij grote zekerheid te voorspellen valt dat het bij een eerste en enige druk zal blijven. Het lot van een jazzboek.

Maar het lot kan omslaan. Eind vorig jaar verscheen 'A Love Supreme. Jazzstukken' van Henk Romijn Meijer, nu bij de non-profit en bibliofiele uitgeverij AFdH, die onder meer ook het werk bezorgde van ‘zeer korte verhalen’- schrijver A.L. Snijders, in 2010 bekroond met de Constantijn Huygensprijs.

En dit keer zijn, zoals het eigenlijk hoort, kosten noch moeite gespaard om dertig nagelaten jazzstukken in een bijzonder fraai boek samen te brengen. Bezorger van de bundel is Gerben Wynia die Henk Romijn Meijer in het begin van de jaren negentig leerde kennen, wat leidde tot diverse samenwerkingen en aan wie de schrijver eind 2007 z’n literaire nalatenschap toevertrouwde.

Het oudste opstel dateert van 1949: de in facsimile weergegeven bijdrage 'Over Jazzmuziek' uit De Lyceïst – Oficieel Orgaan van de Zwolse Lyceïstenbond, een eerste ‘prodomo’ als het ware van de toen twintigjarige, aanvankelijk klassieke viool maar intussen ook (jazz)gitaar spelende Henk Meijer. Het is pas bij z’n literaire debuut in het midden van de jaren vijftig dat hij, op aanraden van z’n vriend Gerard ( toen nog) Kornelis van het Reve, bij wijze van schrijversnaam aan z’n familienaam de naam van z’n moeder, Romijn, zal toevoegen.

De overige, chronologisch geordende stukken zijn tussen februari 1984 en de winter van 2002 verschenen in NRC- Handelsblad, de Volkskrant, en diverse bladen zoals Vrij Nederland en HP/De Tijd of ook Jazz Nu en N(ederlands) J(azz) A(rchief) B(ullletin).

Afsluiter is een dubbelgesprek dat jazzcriticus Bert Vuijsje in 1986 voor de Volkskrant had met Henk Romijn Meijer en Fred van Doorn, van wie toen 'Lost Heroes: vergeten helden van de jazz' was verschenen. Bert Vuijsje schreef ook een inleiding en korte toelichtingen bij de vele als illustratie gebruikte reproducties van platenhoezen uit Romijn Meijers eigen LP-collectie.

Dat de titel van deze postume verzameling, 'A Love Supreme', verwijst naar John Coltrane zegt al veel over de jazzliefhebber Henk Romijn Meijer. Onderaan z’n bijdrage aan De Lyceïst verwees hij nog naar de Franse jazzpaus Hugues Panassié voor wie de jazz had opgehouden te bestaan omstreeks 1939, een mening die in jazzkringen binnen de kortste keren tot een schisma zou leiden.

In 1994 doet hij het geval Panassié nog eens uit de doeken in een artikel in de Volkskrant naar aanleiding van een bezoek aan het Panassié-archief in Villefranche-de-Rouergue, een stad in de Aveyron. Voor de mens Panassié kan hij nog weinig sympathie opbrengen, maar de koppige, ijverige, bevlogen jazzliefhebber en – collectioneur in Pana, zoals z’n tegenstanders hem noemden, blijft hij boeiend en ontroerend vinden.

Op z’n allerbest is Romijn Meijer wanneer hij z’n muzikaal-technische inzicht haast onopvallend combineert met een in onze taal unieke poëtische flair die het hem mogelijk maken musici en hun muziek heel precies te karakteriseren. Hoe juist is bijvoorbeeld de titel 'Coltrane!Coltrane!', naar de fameuze uitroep van Monk bij de opname van 'Well, You Needn’t' in juni ’57, meer dan een halve eeuw later nog altijd een geldige verwoording van alle verwarring en tegenstrijdigheden die Coltrane bij een jazzliefhebber kan doen ontstaan - van de Coltrane op Donald Byrds High Pressure tot die inderdaad van het niet helemaal gave meesterwerk A Love Supreme.

En hoe mooi is inderdaad het door Vuijsje in z’n inleiding al uitverkoren verhaal over Lester Young, Een man bij stukjes en beetjes, dat begint met vraag of Young, de mensgeworden vluchtigheid, wel ooit werkelijk heeft bestaan …

Naar aanleiding van het verschijnen van 'A Love Supreme' werd in Nederland een tentoonstelling georganiseerd rond de Jazzherinneringen en de platencollectie van Henk Romijn Meijer. Nadat ze eind vorig jaar te zien was in Zwolle en Groningen is ze deze maand januari nog te zien in de Openbare Bibliotheek in Enschede.

Van het literaire blad De Parelduiker verscheen eind vorig jaar bovendien een honderdzestig pagina’s tellend dubbelnummer, de afleveringen 3 en 4 van de jaargang 2011, geheel gewijd aan het leven en werk van Henk Romijn Meijer, met uiteenlopende bijdragen van diverse auteurs en onuitgegeven teksten, o.m. dagboeknotities van Romijn Meijer zelf.
 

Behalve romancier en essayist was Henk Romijn Meijer wellicht vooral een schrijver van voortreffelijke kortverhalen waarin overigens geregeld de jazzmuziek een rol speelt. In 2004 bezorgde uitgeverij Augustus de meer dan duizend pagina’s tellende bundel 'Alle verhalen tot nu toe', die de voorbije maanden in de Nederlandse vestigingen van de Slegte voor een prikje te koop was.

Het lijdt geen twijfel: Henk Romijn Meijer heeft werkelijk bestaan, heeft werkelijk geschreven en was werkelijk een groot jazzliefhebber.

Marc Van den Hoof

['A Love Supreme. Jazzstukken' van Henk Romijn Meijer is uitgegeven bij AFdH Uitgevers]

[De Parelduiker, Henk Romijn Meijer ( 1929 – 2008), jaargang 16, nummer 3 / 4, 2011, Stichting Het Oog in ‘t Zeil i.s.m. Uitgeverij Bas Lubberhuizen]

[Henk Romijn Meijer, alle verhalen tot nu toe is uitgegeven bij Augustus],